Οι εξαρτήσεις στις μέρες μας αποτελούν ένα κοινωνικό φαινόμενο με τις αιτίες του να σχετίζονται με μια γενικευμένη κοινωνική και πολιτισμική κρίση, η οποία φαίνεται να επιδρά ιδιαίτερα αρνητικά στο ψυχισμό των ανθρώπων.

Η κρίση αυτή στον πυρήνα της προσδιορίζεται από την απουσία αξιών ζωής, η οποία εμποδίζει την ανάπτυξη θετικών διαπροσωπικών σχέσεων, καθιστώντας τους ανθρώπους ιδιαίτερα ευάλωτους σε ψυχοπιεστικές καταστάσεις. Τέτοιες συνθήκες ενισχύουν την κοινωνική απομόνωση και μεγεθύνουν την προσωπική μοναξιά προσφέροντας γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη των εξαρτήσεων.

Η πρόληψη των εξαρτήσεων στηρίζεται στην ανάδειξη των κοινωνικών, πολιτισμικών, οικογενειακών και προσωπικών παραγόντων που καλλιεργούν μια κατακερματισμένη, ανασφαλή προσωπικότητα, ευάλωτη στην υιοθέτηση παθητικών συμπεριφορών, όπως η χρήση ουσιών αλλά και στην εμφάνιση ψυχοκοινωνικών προβλημάτων, όπως η κοινωνική απόσυρση, η παραβατική- ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, η κατάθλιψη κ.τ.λ.

Η πρόληψη θέτει ως στόχο τον περιορισμό της ανάγκης του νέου ανθρώπου για την υιοθέτηση παθητικών έως και αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών. Σε αυτή τη κατεύθυνση, επικεντρώνει τις προσπάθειες της στην ενίσχυση της προσωπικότητας των νέων, μέσα από την υποστήριξη των «σημαντικών ενηλίκων» -γονείς και εκπαιδευτικοί-, ώστε να ασκούν θετική και γόνιμη επιρροή στην εξέλιξη της. Νέοι με αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον εαυτό τους , με δεξιότητες επικοινωνίας τόσο με τους άλλους, όσο και με τον ίδιο τους τον εαυτό, έχουν περισσότερες ευκαιρίες να αξιοποιήσουν τις δυσκολίες της ζωής με δημιουργικό τρόπο, μένοντας μακριά από κάθε είδους εξαρτήσεις.